BTLC - Trong khuôn khổ Festival Sông Hồng Lào Cai 2025, Không gian văn hóa Sông Hồng tại Quảng trường Đinh Lễ không chỉ là điểm đến tham quan hấp dẫn, mà còn trở thành một “lớp học mở” đặc biệt, nơi những giá trị văn hóa truyền thống được truyền lại cho thế hệ trẻ bằng cách tự nhiên, sống động và đầy cảm hứng. Đây không chỉ là một hoạt động trải nghiệm, mà còn là một hình thức giáo dục di sản hiệu quả, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ bản sắc cho thế hệ trẻ.

Khi di sản không còn nằm sau tủ kính

Tại không gian trưng bày văn hoá sông Hồng, các em học sinh được quan sát, tương tác và tự tay thực hành nhiều nghề thủ công truyền thống như: nặn tò he, in hoa văn, vẽ sáp ong, thêu thổ cẩm; tìm hiểu trang phục, nhạc cụ, điệu múa; tham gia các trò chơi dân gian gắn với đời sống của đồng bào các dân tộc. Thay vì tiếp cận qua sách vở hay hình ảnh minh họa, các em học sinh được chạm tay trực tiếp vào những chất liệu làm nên văn hóa dân tộc. Mỗi thao tác nhỏ từ việc tự tay đan lát nên tác phẩm thủ công đầu tiên, đến cặm cụi vẽ thử vài đường vẽ sáp ong hay tập giã nặn bánh dày đều khiến di sản trở nên gần gũi, quen thuộc và sống động hơn bao giờ hết.

Học sinh trường THCS Nam Cường trải nghiệm thổi sáo mũi sự hướng dẫn của nghệ nhân ưu tú Đặng Thị Thanh, xã Châu Quế.

Việc “chạm tay vào di sản” giúp các em hiểu rõ hơn về giá trị lao động, trí tuệ và tinh thần của cha ông gửi gắm trong từng sản phẩm văn hóa, qua đó hình thành sự trân trọng và nhận thức sâu sắc về trách nhiệm bảo tồn.

Điều làm nên sức lan tỏa mạnh mẽ của Không gian văn hóa Sông Hồng chính là sự đồng hành của các nghệ nhân - những người đang ngày ngày gìn giữ, truyền chở và kể những câu chuyện phía sau mỗi giá trị văn hóa. 

Trong quá trình hướng dẫn, giới thiệu của thuyết minh viên, các nghệ nhân đã mang lại những trải nghiệm chân thực và giàu cảm xúc cho các em học sinh. Mỗi câu chuyện kể về ý nghĩa hoa văn, phong tục, trang phục hay nhạc cụ không chỉ mở rộng tri thức cho học sinh mà còn truyền đi niềm tự hào về văn hóa dân tộc, khơi dậy mong muốn giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp của quê hương. Khi đó di sản đã trở thành câu chuyện sống, mang hơi ấm của con người và mang nhịp đập của cộng đồng. Từ đó, trong tâm trí trẻ thơ hình thành một nhận thức sâu sắc: Gìn giữ di sản không chỉ là trách nhiệm, mà là cách để trân trọng nguồn cội của chính mình.

Khơi dậy niềm tự hào - gieo hạt giống gìn giữ văn hóa

Mỗi hoạt động trải nghiệm của Bảo tàng Lào Cai tại không gian văn hoá sông Hồng là một cơ hội để các em học sinh địa phương tìm thấy niềm tự hào về quê hương - nơi con sông Hồng bắt đầu chảy vào đất Việt, nơi hội tụ bao sắc màu văn hóa của núi rừng Tây Bắc. Những trải nghiệm ấy sẽ theo các em đến trường, vào các bài học, vào những cuộc trò chuyện, và lặng lẽ bồi đắp nền tảng văn hóa trong tâm hồn - nền tảng để các em lớn lên trở thành những người biết trân trọng và tiếp nối di sản của cha ông. Chính những khoảnh khắc ấy đã gieo vào thế hệ trẻ hạt giống của lòng yêu văn hóa và ý thức gìn giữ di sản.

Chị Nguyễn Lan Phương - Trưởng phòng Giáo dục và Truyền thông chia sẻ: “Khi các em tự tin khoác lên mình bộ trang phục dân tộc để chụp ảnh, khi các em kể lại cho bạn bè về những điều đã khám phá tại Festival sông Hồng, niềm tự hào ấy lan tỏa theo cách nhẹ nhàng mà sâu sắc. Từ niềm tự hào sẽ hình thành ý thức gìn giữ. Từ ý thức sẽ nuôi dưỡng trách nhiệm. Và từ trách nhiệm sẽ tạo nên hành động - những hành động nhỏ nhưng có giá trị bền bỉ trong tương lai”.

Học sinh trường Tiểu học Duyên Hải trải nghiệm giã bánh dày tại không gian van hoá sông Hồng.

Hoạt động trải nghiệm tại Không gian văn hóa Sông Hồng đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giáo dục di sản cho thế hệ trẻ. Thông qua tiếp cận trực tiếp, các em không chỉ học kiến thức mà còn nuôi dưỡng tình cảm, hình thành thái độ tích cực đối với việc bảo tồn văn hóa truyền thống. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh hiện nay, khi giáo dục văn hoá - lịch sử cần được triển khai bằng những mô hình sinh động, gần gũi và có sức lan tỏa.

Sự hiện diện của Bảo tàng Lào Cai tại Festival Sông Hồng 2025 không chỉ mang ý nghĩa tham gia một sự kiện văn hóa lớn, mà còn thể hiện rõ định hướng: đưa di sản ra ngoài không gian bảo tàng, đến với đời sống, đến với cộng đồng, để di sản “sống” và được tiếp nối. Không gian văn hóa Sông Hồng tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong việc kết nối truyền thống và hiện đại, góp phần xây dựng thế hệ trẻ biết trân trọng cội nguồn, tự hào về bản sắc, và chủ động gìn giữ di sản văn hóa của dân tộc

Những nỗ lực đổi mới hình thức trưng bày, tăng cường hoạt động giáo dục trải nghiệm và mở rộng tương tác với công chúng cho thấy Bảo tàng Lào Cai đang đi đúng hướng trong công tác bảo tồn văn hóa thời kỳ mới - một cách làm năng động, hiện đại nhưng vẫn giữ vững tinh thần truyền thống. 

Với tinh thần trách nhiệm, sự đổi mới trong tư duy trưng bày và hoạt động giáo dục, Bảo tàng Lào Cai đang từng bước khẳng định vai trò là thiết chế văn hóa tiên phong trong việc gìn giữ ký ức - kết nối quá khứ với hiện tại, khơi nguồn tự hào và bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ di sản cho thế hệ trẻ./.